د پښتونخوا په سویلي برخه کې د پنځه زره مربع میله په پراخوالي غرنی وزیرستان د پیړیو راهیسې د نږدې نیم ملیون وزیرو او مسیدو قبایلو د ازادۍ او خپلواکۍ نه ماتیدونکی مرکز پاتې شوی دی. د هوارو سیمو د پښتنو پر خلاف چې هلته د ځمکو کرایه او خان خاني وه، د وزیرستان زلمو په بشپړ مساوات او ازادۍ باور درلود.
نامتو پوهاند اکبر ایس احمد د پښتنو ترمنځ یو خورا مهم کلتوري توپیر روښانه کړی: هغه ځینې قبیلې "قلنګ" (یعنې د باج، ټیکس او طبقاتي وېش لرونکې) او د وزیرستان مسید او وزیر یې د "ننګ" (خالص عزت، مساوات او خپلواکۍ) قبیلې وبللې. د وزیر او مسید لپاره ننګ تر هر څه لوړ و.
د ازادۍ د همدې مینې له امله، دوی درې پیړۍ د ډیلي د مغولو د هر یرغل مخه ونیوله. د نولسمې پیړۍ په لومړۍ نیمایي کې د رنجیت سنګ د سکهانو واکمني هم یوازې تر کالني پوځي بریدونو محدوده وه او پنجابي سردارانو په ۱۸۴۹ کې دا سرکښه سیمه په ډېره اسانۍ برتانویانو ته وسپارله.
د خپلې خاورې د دفاع سربیره، وزیر او مسید په تاریخ کې د "پاچا جوړوونکو" په توګه مشهور شول. د کابل امیرانو به تل د دوی ملاتړ غوښت. په ۱۹۱۹ کې د برتانیې پر ضد د افغانانو په جګړه کې د وزیرستان لښکرو بریاوې ترلاسه کړې، او په ۱۹۲۹ کې کله چې امان الله خان له واکه وایستل شو، نادر خان د مسیدو او وزیرو په مټ کابل فتح کړ او پاچاهي یې ټینګه کړه.
په اکتوبر ۱۹۴۷ کې هم همدغو قبایلي زلمیو د کشمیر په لور تاریخي لښکرکشي وکړه. د ننګ، میړانې او ازادۍ دا نه هیریدونکی تاریخ وزیرستان د اسیا په کچه د اتلانو خاوره ګرځولې ده.
سرچینې
- 1.Pathans of the Latter Day — James W. Spain, Chapter 7: Waziristan: Less Dark and Bloody